“Niềm tin Công lý” số 11: Phụng sự công lý, phục vụ nhân dân

Số thứ 11 của chương trình “Niềm tin Công lý” phản ánh chủ trương đưa hơn 50% các hoạt động tố tụng về cơ sở đang được TAND hai cấp thành phố Hải Phòng triển khai. Thay vì chờ người dân đến trụ sở, thẩm phán chủ động xuống địa bàn để xác minh, thu thập chứng cứ, lấy lời khai, hòa giải và đối thoại, qua đó tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận công lý, thể hiện tinh thần gần dân, hiểu dân và phục vụ nhân dân.

Trong tiến trình cải cách tư pháp, việc đổi mới phương thức hoạt động, lấy người dân làm trung tâm là yêu cầu đặt ra đối với hệ thống Tòa án. Tại thành phố Hải Phòng, tinh thần này đang được cụ thể hóa bằng chủ trương đưa hơn 50% các hoạt động tố tụng về cơ sở theo Nghị quyết chuyên đề “Vì nhân dân phục vụ”.

Thay vì yêu cầu đương sự nhiều lần đến trụ sở, thẩm phán chủ động xuống địa bàn, phối hợp với chính quyền địa phương để xác minh, thu thập chứng cứ, lấy lời khai, hòa giải và đối thoại. Các buổi làm việc có thể được tổ chức tại nhà riêng, nhà văn hóa thôn hoặc trụ sở chính quyền địa phương, tùy tính chất từng vụ việc.

Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa đối với người cao tuổi, người yếu thế và những người có hoàn cảnh khó khăn, giúp giảm bớt thời gian, chi phí đi lại, đồng thời tạo tâm lý thoải mái khi tham gia tố tụng.

Một trường hợp điển hình được phản ánh trong chương trình là vụ án tranh chấp hôn nhân và gia đình do TAND khu vực 12, thành phố Hải Phòng thụ lý vào cuối năm 2025. Hai đương sự đều đã cao tuổi và phát sinh bất đồng về việc ly hôn.

Nhận thấy việc đi lại có thể gây khó khăn cho các bên, thẩm phán Trương Thị Tố Uyên đã trực tiếp đến nơi cư trú của đương sự tại xã Mao Điền để xác minh và tiến hành hòa giải, với sự tham gia của đại diện địa phương.

Tại buổi làm việc, thẩm phán tìm hiểu nguyên nhân mâu thuẫn, nguyện vọng của từng người và trao đổi với chính quyền cơ sở để nắm bắt thêm hoàn cảnh thực tế. Việc hòa giải ngay tại nơi cư trú giúp các bên cởi mở hơn khi trình bày quan điểm, không phải di chuyển đến trụ sở Tòa án.

Thông qua vụ việc, có thể thấy việc đưa hoạt động tố tụng về cơ sở không chỉ giảm bớt khó khăn cho đương sự mà còn giúp thẩm phán có điều kiện tiếp cận thực tế, hiểu rõ hơn hoàn cảnh và nguyên nhân phát sinh tranh chấp.

Đối với những người cao tuổi, việc Tòa án chủ động đến tận nơi làm việc mang lại sự thuận tiện và cảm giác gần gũi. Thay vì phải đi quãng đường xa, họ có thể tham gia các buổi làm việc ngay tại địa phương, có sự hỗ trợ của người thân và chính quyền cơ sở.

Bên cạnh đó, sự phối hợp với tổ dân phố, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và các tổ chức, đoàn thể cũng giúp thẩm phán có thêm thông tin để đánh giá toàn diện vụ việc. Trong một số trường hợp, các mâu thuẫn được tháo gỡ ngay từ cơ sở thông qua hòa giải, đối thoại, hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài và giảm áp lực xét xử.

Để thực hiện chủ trương này, TAND hai cấp thành phố Hải Phòng yêu cầu cán bộ, công chức, thẩm phán nâng cao tinh thần trách nhiệm, chủ động sắp xếp công việc, sẵn sàng làm thêm ngoài giờ để xuống địa bàn xác minh, lấy lời khai và thu thập chứng cứ. Phương châm được đặt ra là làm hết việc chứ không chỉ làm hết giờ, hướng đến mục tiêu giảm tối đa những khó khăn mà người dân phải đối mặt khi tham gia tố tụng.

Từ thực tiễn triển khai, cách làm này cũng nhận được sự đánh giá tích cực của chính quyền địa phương. Việc Tòa án trực tiếp xuống cơ sở giúp cán bộ tư pháp lắng nghe người dân nhiều hơn, hiểu rõ hơn những vấn đề phát sinh trong đời sống, từ đó có hướng giải quyết sát với thực tế.

Tuy nhiên, việc tiến hành các hoạt động tố tụng tại cơ sở vẫn phải bảo đảm đầy đủ trình tự, thủ tục và nguyên tắc tố tụng theo quy định pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự.

Có thể thấy, đưa hoạt động tố tụng về cơ sở không đơn thuần là thay đổi địa điểm làm việc mà còn thể hiện sự chuyển biến trong tư duy và phương thức hoạt động của Tòa án. Từ chỗ chờ người dân đến, cán bộ Tòa án chủ động tìm đến người dân, lắng nghe và tháo gỡ những vướng mắc ngay từ địa bàn cơ sở.

Qua số phát sóng thứ 11, chương trình “Niềm tin Công lý” phản ánh nỗ lực của TAND hai cấp thành phố Hải Phòng trong thực hiện chủ trương lấy người dân làm trung tâm. Những thay đổi từ thực tiễn công tác góp phần đưa công lý đến gần hơn với người dân, nhất là những người gặp khó khăn trong tiếp cận các cơ quan tư pháp.

Bởi công lý không chỉ được thực thi trong phòng xử án mà còn được bồi đắp từ những hành động gần gũi, trách nhiệm, từ sự lắng nghe và thấu hiểu. Đó cũng chính là tinh thần phụng sự công lý, phục vụ nhân dân, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Tòa án.

“Niềm tin Công lý” là chương trình do Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện, trong khuôn khổ Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2026-2030. Mỗi số gồm phần Bản tin và Chuyên đề, tập trung phản ánh hoạt động của ngành Tòa án, các vấn đề tư pháp, vụ án nổi bật và những nỗ lực cải cách tư pháp. Chương trình phát sóng vào 20h50 thứ Tư hàng tuần trên kênh VTV1.

 

HOÀNG HIỆP

“Niềm tin Công lý” số 11: Đưa Tòa án đến gần dân. Nguồn ảnh: VTV Go.