TAND tỉnh Quảng Trị chấp nhận kháng cáo, hủy quyết định truy thu hơn 14,1 tỷ đồng tiền sử dụng đất đối với doanh nghiệp

(TCTA) - Ngày 28/9/2026, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị xét xử phúc thẩm vụ án hành chính về khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai giữa người khởi kiện là Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn và người bị kiện là Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị. Trên cơ sở xem xét toàn diện tài liệu, chứng cứ và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm quyết định chấp nhận kháng cáo của doanh nghiệp, hủy quyết định thu hồi hơn 14,1 tỷ đồng để cơ quan có thẩm quyền xác định lại nghĩa vụ tài chính về đất đai theo đúng quy định pháp luật.

Tranh chấp phát sinh từ quyết định thu hồi hơn 14,1 tỷ đồng tiền sử dụng đất

Theo hồ sơ vụ án, ngày 28/9/2026, Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Quảng Trị mở phiên tòa xét xử phúc thẩm công khai vụ án hành chính, thụ lý số 07/2026/TLPT-HC, ngày 01/6/2026, về việc khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai. Vụ án được đưa ra xét xử phúc thẩm do Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn kháng cáo bản án hành chính sơ thẩm ngày 24/4/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 6 - Quảng Trị.

Đối tượng khởi kiện là Quyết định số 1339/QĐ-UBND ngày 08/9/2025 của Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị về việc thu hồi kinh phí nộp ngân sách nhà nước đối với Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn, với số tiền 14.115.418.000 đồng. Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn là chủ đầu tư Dự án Khu đô thị mới Bắc Thành Cổ Quảng Trị, được UBND tỉnh Quảng Trị cấp Giấy chứng nhận đầu tư số 30121000028 ngày 25/8/2008, điều chỉnh lần thứ nhất ngày 27/12/2012.

Theo Giấy chứng nhận đầu tư, dự án được hưởng một số chính sách ưu đãi, trong đó có việc xác định tiền sử dụng đất theo Quyết định số 1318/QĐ-UBND ngày 15/7/2008 của UBND tỉnh Quảng Trị và giảm 20% tiền sử dụng đất phải nộp ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, tại Kết luận thanh tra số 2282/KL-TTCP ngày 16/12/2019 về công tác quản lý, sử dụng đất đai, môi trường và đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, Thanh tra Chính phủ xác định việc áp dụng giá đất, tính tiền sử dụng đất đối với dự án có những sai phạm, làm thất thoát ngân sách nhà nước. Trên cơ sở kết luận thanh tra, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Quyết định số 1339/QĐ-UBND ngày 08/9/2025 thu hồi số tiền 14.115.418.000 đồng.

Không đồng ý với quyết định này, Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn khởi kiện, đề nghị Tòa án hủy toàn bộ quyết định hành chính nêu trên. Doanh nghiệp cho rằng việc xác định nghĩa vụ tài chính chưa phù hợp với thời điểm giao đất, các chính sách ưu đãi đầu tư đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận và thực tế diện tích đất được giao qua từng giai đoạn.

Ngày 24/4/2026, Tòa án nhân dân khu vực 6 - Quảng Trị xét xử sơ thẩm, bác yêu cầu khởi kiện của doanh nghiệp. Sau khi xét xử sơ thẩm, Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn có đơn kháng cáo ngày 27/4/2026 và đơn kháng cáo bổ sung ngày 05/6/2026, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện và hủy Quyết định số 1339/QĐ-UBND.

Làm rõ căn cứ pháp lý, diện tích đất và phương pháp xác định nghĩa vụ tài chính

Trong quá trình giải quyết vụ án phúc thẩm, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị đã nghiên cứu hồ sơ, đối chiếu các quyết định giao đất, quy định về giá đất, chính sách ưu đãi đầu tư và những nội dung tại Kết luận thanh tra số 2282/KL-TTCP.

Ngày 24/8/2026, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị có văn bản gửi Thanh tra Chính phủ, đề nghị làm rõ một số vấn đề liên quan đến việc xác định tiền sử dụng đất của Dự án Khu đô thị mới Bắc Thành Cổ Quảng Trị.

Nội dung cần làm rõ tập trung vào hai khoản tiền được kiến nghị thu hồi, gồm 1.182.524.000 đồng do áp dụng vị trí đất và 12.932.894.000 đồng do xác định tiền sử dụng đất đối với diện tích giao năm 2011.

Đối với khoản tiền 1.182.524.000 đồng, vấn đề đặt ra là căn cứ áp dụng đơn giá đất tại vị trí 4 theo Quyết định số 31/2007/QĐ-UBND ngày 28/12/2007 và Quyết định số 1318/QĐ-UBND ngày 15/7/2008 của UBND tỉnh Quảng Trị.

Đối với khoản tiền 12.932.894.000 đồng, Tòa án nhận thấy cần làm rõ diện tích đất thực tế được giao trong từng đợt, thời điểm áp dụng giá đất và cơ sở tính toán khoản chênh lệch tiền sử dụng đất.

Theo hồ sơ, tổng diện tích đất giao cho doanh nghiệp qua hai đợt là 272.215 m². Trong đó, đợt thứ nhất được giao theo Quyết định số 2163/QĐ-UBND ngày 23/10/2009; đợt thứ hai được giao theo Quyết định số 2653/QĐ-UBND ngày 12/12/2011. Vấn đề có ý nghĩa quyết định là Kết luận thanh tra đã sử dụng tổng diện tích đất giao qua hai đợt để xác định nghĩa vụ tài chính đối với đợt giao đất năm 2011, dẫn đến việc diện tích đất ở giao trong đợt thứ nhất bị tính trùng.

Bên cạnh đó, Tòa án cũng đặt vấn đề về việc xác định chính sách ưu đãi đầu tư đối với dự án, trên cơ sở đối chiếu Nghị định số 108/2006/NĐ-CP ngày 22/9/2006 của Chính phủ và các quy định pháp luật có liên quan.

Việc Toà án nhân dân tỉnh Quảng Trị yêu cầu Thanh tra Chính phủ cung cấp, giải thích thêm căn cứ xác định nghĩa vụ tài chính thể hiện yêu cầu làm rõ chứng cứ trong quá trình giải quyết vụ án hành chính, nhằm bảo đảm việc phán quyết được đưa ra trên cơ sở khách quan, đầy đủ, đồng thời bảo vệ lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Ngày 05/9/2026, Thanh tra Chính phủ có Công văn số 3163/TTCP-CII phúc đáp, khẳng định Kết luận thanh tra số 2282/KL-TTCP được ban hành theo quy định pháp luật về thanh tra và đã được cấp có thẩm quyền chỉ đạo tổ chức thực hiện.

Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Trị đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo, hủy Quyết định số 1339/QĐ-UBND để Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị tính toán lại tiền sử dụng đất, bảo đảm việc truy thu có căn cứ và đúng quy định pháp luật.

Hội đồng xét xử xác định có căn cứ thu hồi nhưng số tiền phải được tính toán lại

Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm đã phân tích, đánh giá tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khởi kiện trên cả phương diện thẩm quyền ban hành và căn cứ nội dung.

Thứ nhất, về thẩm quyền ban hành quyết định hành chính. Hội đồng xét xử căn cứ khoản 18 Điều 17 Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, xác định Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị có thẩm quyền ban hành Quyết định số 1339/QĐ-UBND ngày 08/9/2025. Như vậy, tranh chấp không xuất phát từ việc cơ quan hành chính ban hành quyết định vượt quá thẩm quyền, mà chủ yếu liên quan đến tính chính xác, hợp pháp của căn cứ xác định số tiền phải thu hồi.

Thứ hai, về khoản tiền 1.182.524.000 đồng được xác định do áp dụng sai vị trí đất. Hội đồng xét xử xem xét sự khác biệt giữa đơn giá đất tại Quyết định số 1318/QĐ-UBND và bảng giá đất theo Quyết định số 31/2007/QĐ-UBND. Theo đó, việc Thanh tra Chính phủ căn cứ vào đơn giá tại vị trí 1, vị trí 2 để xác định khu đất thuộc đường phố loại 4c, sau đó áp dụng mức giá tương ứng đối với vị trí 4, chưa phản ánh đầy đủ điều kiện thực tế của khu đất.

Hội đồng xét xử ghi nhận khu vực đất được giao theo Quyết định số 2163/QĐ-UBND ngày 23/10/2009 tại vị trí 4 chưa có đường, địa hình trũng sâu. Vì vậy, việc áp dụng mức giá tương đương đường phố loại 4f được đánh giá là phù hợp với đặc điểm thực tế. Từ đó, Hội đồng xét xử nhận định kết luận thanh tra về việc áp dụng sai giá đất gây thất thoát 1.182.524.000 đồng là không có căn cứ.

Thứ ba, về khoản tiền 12.932.894.000 đồng liên quan đến diện tích đất giao năm 2011. Qua đối chiếu các quyết định giao đất và tài liệu trong hồ sơ, Hội đồng xét xử xác định tổng diện tích đất ở được giao qua hai đợt là 168.879 m². Trong đó, diện tích đất ở giao đợt thứ nhất là 84.466 m²; diện tích đất ở giao đợt thứ hai là 84.413 m².

Tuy nhiên, khi xác định nghĩa vụ tài chính đối với đợt giao đất năm 2011, Kết luận thanh tra đã tính trên tổng diện tích đất ở của cả hai đợt, dẫn đến diện tích đất ở giao năm 2009 bị tính hai lần. Hội đồng xét xử xác định đây là sai sót ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính toán nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.Đồng thời, Hội đồng xét xử viện dẫn các quy định của Luật Đất đai năm 2003 và văn bản hướng dẫn thi hành, xác định tiền sử dụng đất phải được tính theo thời điểm giao đất. Việc UBND tỉnh Quảng Trị áp dụng giá đất theo Quyết định số 1318/QĐ-UBND cho toàn bộ dự án, trong khi đất được giao tại các thời điểm khác nhau, là không phù hợp với quy định pháp luật về xác định tiền sử dụng đất.

Do đó, cơ quan có thẩm quyền phải căn cứ vào quyết định ban hành giá các loại đất và phân loại đường phố trên địa bàn tỉnh Quảng Trị tại từng thời điểm giao đất để tính toán lại nghĩa vụ tài chính.

Trên cơ sở phân tích các nội dung nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm kết luận: Việc thu hồi kinh phí nộp ngân sách nhà nước là có căn cứ, tuy nhiên số tiền phải thu hồi cần được xác định lại, bảo đảm phù hợp với diện tích đất thực tế được giao và quy định pháp luật. Nhận định này cho thấy, Tòa án không phủ nhận trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai của doanh nghiệp, mà xác định việc thu hồi phải dựa trên căn cứ pháp luật chính xác, phương pháp tính đúng và số liệu diện tích đất được kiểm chứng đầy đủ.

Chấp nhận kháng cáo, hủy quyết định hành chính; bản án có hiệu lực từ ngày 28/9/2026

Hội đồng xét xử phúc thẩm Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị căn cứ Điều 30, Điều 32, khoản 2 Điều 241 Luật Tố tụng hành chính; các điều 37, 49, 54, 55 và 56 Luật Đất đai năm 2003; khoản 2 Điều 34 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án để quyết định giải quyết vụ án. Theo đó, Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn; sửa bản án hành chính sơ thẩm ngày 24/4/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 6 - Quảng Trị; chấp nhận yêu cầu khởi kiện của doanh nghiệp và hủy Quyết định số 1339/QĐ-UBND ngày 08/9/2025 của Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị về việc thu hồi kinh phí nộp ngân sách nhà nước, để tính lại số tiền sử dụng đất theo đúng quy định.

Về án phí, Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn không phải chịu án phí hành chính sơ thẩm và phúc thẩm; được hoàn trả các khoản tiền tạm ứng án phí đã nộp theo quy định. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị phải chịu 300.000 đồng án phí hành chính sơ thẩm. Đối với những quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị, Hội đồng xét xử xác định có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án 28/9/2026.

Việc hủy Quyết định số 1339/QĐ-UBND không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đương nhiên được miễn toàn bộ nghĩa vụ tài chính về đất đai. Theo nội dung phán quyết, cơ quan có thẩm quyền phải xác định lại số tiền sử dụng đất trên cơ sở diện tích đất thực tế, thời điểm giao đất và các quy định pháp luật tương ứng.

Từ góc độ pháp lý, vụ án cho thấy yêu cầu bảo đảm tính chính xác, khách quan trong việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, nhất là đối với những dự án được giao đất qua nhiều giai đoạn và chịu sự điều chỉnh của các chính sách pháp luật khác nhau. Đồng thời, phán quyết phúc thẩm khẳng định vai trò của Tòa án trong kiểm soát tính hợp pháp của quyết định hành chính thông qua hoạt động xét xử, bảo đảm mọi quyết định ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân đều phải được xem xét trên cơ sở pháp luật và chứng cứ khách quan.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với hoạt động quản lý nhà nước về đất đai. Việc bảo vệ tài sản công, chống thất thoát ngân sách phải được thực hiện đồng thời với bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, doanh nghiệp; góp phần củng cố kỷ cương pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý hành chính và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định.

QUANG PHÚC

Trụ sở Toà án nhân dân tỉnh Quảng Trị - nguồn ảnh: TAND tỉnh Quảng Trị.