Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông”: Từ tri ân đến trách nhiệm với đất nước

Đền Hùng là nơi hội tụ chiều sâu lịch sử, văn hóa và tâm thức dân tộc Việt Nam. Tại chính nơi đây, ngày 19/9/1954, trước khi bộ đội về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gặp cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong tại Đền Giếng và căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Một lời căn dặn ngắn gọn nhưng hàm chứa chiều sâu của lịch sử dân tộc. Công lao dựng nước của tổ tiên được nối liền với trách nhiệm giữ nước của các thế hệ kế tục; sự nghiệp cách mạng được đặt trong dòng chảy liên tục hàng nghìn năm dựng nước và bảo vệ non sông. 72 năm sau, tại chính vùng Đất Tổ, Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” được khánh thành, tạo thêm một dấu ấn văn hóa, lịch sử đặc biệt trong quần thể Đền Hùng.

Trong bài phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, công trình thể hiện tình cảm sâu nặng của Nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong không gian cội nguồn dân tộc, hình tượng Bác trở thành điểm kết nối các thời đại, gợi lên tình nghĩa đồng bào và sức mạnh đoàn kết của mọi người Việt Nam. Cùng với bức phù điêu Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong, công trình góp phần giúp các thế hệ hiểu sâu hơn lời Bác dạy và ý thức rõ hơn trách nhiệm đối với đất nước. Giá trị của tượng đài vì thế không chỉ nằm ở quy mô hay hình thức của một công trình văn hóa, mà sâu xa hơn là khả năng khơi dậy nhận thức, tình cảm và trách nhiệm: biết trân trọng lịch sử, thêm yêu Tổ quốc và sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Từ lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1954, trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ khánh thành đã mở rộng ý nghĩa của hai chữ “giữ nước” trong điều kiện mới. Giữ nước trước hết là kiên quyết, kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; chủ động bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân vững mạnh dựa chắc vào thế trận lòng dân. Nhưng sức mạnh bảo vệ đất nước ngày nay còn phải được bồi đắp bằng thực lực kinh tế, năng lực khoa học, công nghệ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

 Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến dự Lễ Kỷ niệm - Ảnh: Nhật Bắc

Đó cũng là sự phát triển sâu sắc nội hàm của tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước. Một quốc gia muốn giữ vững độc lập phải có nội lực mạnh; muốn bảo vệ thành quả của cha ông phải không ngừng làm cho đất nước phát triển, đời sống Nhân dân ngày càng tốt đẹp hơn. Bởi vậy, lòng yêu nước trong thời đại mới không chỉ được thể hiện bằng tình cảm, mà phải chuyển hóa thành hành động, thành năng lực sáng tạo, lao động và cống hiến. Đó là phát huy trí tuệ, tài năng của con người Việt Nam; nâng cao năng suất; làm chủ khoa học, công nghệ; xây dựng nền kinh tế có sức cạnh tranh và khả năng chống chịu cao. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lòng yêu nước phải trở thành năng lực làm cho đất nước mạnh lên và cuộc sống người dân tốt hơn”.

Một thông điệp sâu sắc khác được nhấn mạnh tại lễ khánh thành chính là hai chữ “cùng nhau” trong lời căn dặn của Bác. “Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” không chỉ là lời hiệu triệu trong một thời điểm lịch sử. Đó còn là sự khẳng định về sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Dựng nước và giữ nước chưa bao giờ là công việc của riêng một lực lượng hay một thế hệ, mà là sự nghiệp chung của mọi người Việt Nam, ở mọi miền Tổ quốc và trên khắp năm châu.

Sức mạnh ấy phải được xây dựng trên nền tảng lòng dân, bằng việc lắng nghe Nhân dân, phát huy quyền làm chủ, bảo đảm công bằng, tôn trọng sự đa dạng và tạo điều kiện để mỗi người có cơ hội đóng góp, được ghi nhận công sức và thụ hưởng thành quả phát triển. Từ lời Bác căn dặn cán bộ, chiến sĩ năm 1954 phải giữ nghiêm kỷ luật, bảo vệ tính mạng, tài sản, giúp đỡ và không gây phiền nhiễu cho Nhân dân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ hiện nay: bộ máy nhà nước phải liêm chính, hiệu lực, hiệu quả; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; người đứng đầu phải nêu gương, nói đi đôi với làm. Lòng kính yêu Bác, vì thế, phải được thể hiện bằng những công việc cụ thể, bằng sự tận tâm phục vụ Nhân dân.

Một công trình văn hóa chỉ thực sự sống lâu bền khi những giá trị mà công trình chuyên chở tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ. Từ tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phát huy Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” như một địa chỉ giáo dục lịch sử, bồi dưỡng tình cảm và trách nhiệm công dân; quản lý, bảo vệ công trình lâu dài, khoa học; gìn giữ sự tôn nghiêm, cảnh quan và giá trị gốc của Khu di tích. Nội dung giới thiệu phải chính xác, dễ hiểu, phù hợp với từng lứa tuổi, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ để đồng bào ở xa và bạn bè quốc tế có thể tiếp cận, tìm hiểu lịch sử, văn hóa Việt Nam.

Thông điệp đặc biệt được gửi tới thế hệ trẻ: mỗi lần về Đền Hùng không chỉ là một lần tìm về cội nguồn, mà còn là dịp để hiểu thêm lịch sử và nhận rõ trách nhiệm của mình. Thanh thiếu niên cần học tập, rèn luyện để có tri thức, bản lĩnh, sức khỏe; sống trung thực, nhân ái, biết sẻ chia; tự tin làm chủ khoa học, công nghệ và vươn ra thế giới.

Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” vì vậy mang ý nghĩa vượt ra ngoài một công trình tưởng niệm. Giữa Đất Tổ linh thiêng, hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện diện như một nhịp nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai; giữa công lao dựng nước của các Vua Hùng với trách nhiệm giữ nước, xây dựng đất nước của các thế hệ người Việt Nam.

Trước anh linh các Vua Hùng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, lời căn dặn từ 72 năm trước vẫn mang giá trị thời đại: thế hệ hôm nay có trách nhiệm trao lại cho thế hệ mai sau một đất nước “độc lập vững bền, có thực lực mạnh hơn và cuộc sống tốt đẹp hơn”. Đó cũng chính là giá trị sâu xa của Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông”: không chỉ để tưởng nhớ, tri ân, mà để mỗi người khi trở về Đất Tổ thêm một lần tự nhắc mình về trách nhiệm đối với non sông.

QUANG PHÚC

Lễ khánh thành Tượng đài "Bác Hồ với ngày hội non sông" - Ảnh: Nhật Bắc